Munitieopslag - veelgestelde vragen over de voorwaarden van het Staphorster bod

De gemeente Staphorst wil borgen dat Defensie op de juiste manier omgaat met de veiligheid en zorgen van inwoners in Staphorst. Daarom heeft de gemeente het ‘Staphorster bod voor grootschalige munitieopslag aan de Rijksoverheid’ gedaan.

In het bod staan de volgende randvoorwaarden:

A Een goede inpassing van het grootschalige munitiedepot

• rekening te houden met de belangen van omwonenden
• rekening te houden met natuur- en recreatiewaarden

B Een veilige en directe verkeersbinding door:

• Een veilige, robuuste en rechtstreekse aansluiting op de A28
• Een vlotte, veilige ongelijkvloerse spoorwegovergang bij de J.J. Gorterlaan

In het NPRD staat dat Staphorst definitief is aangewezen als locatie voor grootschalige munitieopslag en dat het héle Staphorster bod het uitgangspunt is voor de inpassing en realisatie van de grootschalige munitieopslag.

Nationale veiligheid en vrijheid zijn voor alle Nederland belangrijk. Dus toen Defensie op zoek ging naar ruimte, hebben wij gezegd dat wij daarin onze verantwoordelijkheid nemen. Wat daarin ook meespeelt, is dat wij al een munitiedepot hebben. Daar liggen al veiligheidszones omheen. Als wij bijdragen aan nationale veiligheid, moeten we daar geen lokale onveiligheid voor terugkrijgen. Wij verwachten die lokale onveiligheid vooral op plekken die al jarenlang een knelpunt zijn. Daarom hebben wij die als voorwaarden opgenomen in het Staphorster bod.

Voorwaarde: rechtstreekse aansluiting A28
Munitietransport door de dorpskern is voor ons niet bespreekbaar. Ook Defensie heeft de voorkeur om munitietransporten veilig en buiten de bebouwde kom uit te voeren. Staphorst ligt direct aan de A28. De huidige en enige aansluiting op de A28 loopt direct door de historische dorpskern. De stovonde die al het verkeer in goede banen moet leiden, is door toenemende verkeersdruk een knelpunt vanwege doorstroming en veiligheid. Omdat de stovonde onder de snelweg ligt, is er geen ruimte om aanpassingen te doen. Daarom moet de aansluiting op de A28 worden verplaatst naar het zuiden. Daarmee ontstaat én meer ruimte om al het verkeer veilig af te wikkelen vanuit Staphorst én een veilige robuuste verbinding tussen het nieuwe munitiecomplex en de A28.

Voorwaarde: ongelijkvloerse spoorwegovergang
Om vanaf de snelweg naar de locatie van de munitieopslag te komen, moet het drukke spoortracé (de ‘flessenhals’) Meppel-Zwolle worden overgestoken. Een ongelijkvloerse spoorwegovergang zodat munitietransport niet hoeft te stoppen of vertragen, zal bij omwonenden en reizigers een grote veiligheidszorg wegnemen. Dit valt samen met de urgentielijst van Prorail. De te smalle spoorwegovergang Gorterlaan staat hier in verband met de veiligheid al jaren op, maar is nog niet gerealiseerd. Het is niet verantwoord als hier nog meer zwaar verkeer overheen rijdt. 

Eind december 2024 heeft de gemeente het Staphorster bod voor grootschalige munitieopslag (pdf, 3,57 mb) aan staatssecretaris van Defensie Gijs Tuinman aangeboden. Hierin staan onze randvoorwaarden over de zorg voor de omwonenden, onze natuur en veiligheid op onze wegen.

Defensie, provincie Overijssel en gemeente zijn al ruim een jaar constructief met elkaar in gesprek over het Staphorster bod en het maken van afspraken over uitvoering en financiering daarvan.

Ook heeft de gemeente met Defensie veel zorg en aandacht gestoken in gesprekken met omwonenden, inwoners en ondernemers. Een meerderheid van de samenleving staat achter het Staphorster bod.

Defensie heeft in mei 2025 in het Ontwerp Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NRPD) Staphorst aangewezen als voorkeurslocatie voor grootschalige munitieopslag én een inspanningsverplichting op zich genomen om het Staphorster bod te realiseren. De gemeente Staphorst heeft een zienswijze op het Ontwerp NPRD ingediend in afstemming met de gemeenteraad.

Er is er politieke steun voor het Staphorster bod. De gemeente heeft onder meer werkbezoeken voor Tweede Kamerleden georganiseerd en gesprekken met Kamerleden gevoerd. We hebben onder meer voor deze Tweede Kamerleden een filmpje gemaakt om het Staphorster bod in beeld te brengen. Op 23 september 2025 heeft de Tweede Kamer meerdere moties ingediend die het Staphorster bod ondersteunen. U leest er meer over in het document ‘Samenwerken als één overheid aan de nationale veiligheid’.

Defensie heeft nog niet aangegeven wanneer het gebieds- en participatieproces voor de verdere planvorming en uitvoering kan starten. Komende tijd gaat de gemeente verder met Defensie en provincie Overijssel in gesprek hierover. Ook blijven we samen met de provincie de komende periode in gesprek met de landelijke politiek. Dit met het doel dat de rijksoverheid parallel aan de start van het genoemde gebiedsproces de financiële middelen vrijmaakt.

Defensie heeft het Staphorster bod als uitgangspunt voor inpassing en realisatie van de grootschalige munitieopslag opgenomen in het NPRD. Met het oog daarop staat in het NPRD dat bij de verdere ontwikkeling en inpassing van de behoefte in deze gebieden met de volgende aandachtspunten rekening zal moeten worden gehouden:

Dit staat in het NPRD over het effect op de omgeving en omwonenden:
“Ondanks dat een bestaande munitieopslag kan worden uitgebreid heeft de realisatie van deze behoefte op deze locatie nog steeds effect op de omgeving en op omwonenden. Een belangrijk aandachtspunt voor de realisatie is dat de veiligheid voor de omgeving en omwonenden geborgd blijft, en dat in afstemming met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden een optimale inpassing van het grootschalige munitiecomplex wordt bepaald. Een samenhangend gebieds- en participatieproces is daarbij randvoorwaardelijk om 
te borgen dat de verschillende omgevingsbelangen zoals verwoord in het Staphorster bod over de realisatie van het munitiecomplex goed op elkaar worden afgestemd.”

“44 ha natuur en 12 ha agrarische grond zal hiervoor van functie veranderen naar een militaire bestemming, als aanvulling op 15 ha bestaand defensieterrein.”

“In de veiligheidszone rondom deze locatie waarin een woonfunctie na realisatie niet meer toegestaan is, liggen nu vier woningen. Omdat het hier mede gaat over een bestaande situatie en een bestaande veiligheidszone, heeft Defensie onderzocht in hoeverre het mogelijk is om deze woningen te sparen. Uit verdiepend onderzoek is gebleken dat ten minste drie van de vier woningen de woonfunctie kan behouden. Ten minste één woning kan geen woonfunctie behouden. Dit betreft de bestaande defensiewoning op het MMC Staphorst. De impact van het amoveren van woning/bedrijven op bewoners en betrokkenen is zeer groot. In de realisatiefase van deze behoefte zal een proces worden ingericht dat aan deze impact zo goed mogelijk recht doet.”

Dit staat in het NPRD over de natuur- en recreatiewaarde:
“De locatie ligt grotendeels in natuurgebied dat onderdeel uitmaakt van het NNN. Door de uitbreiding van het bestaande munitiecomplex is er sprake van aantasting van het NNN. Bij de verdere uitwerking wordt zoveel als mogelijk rekening gehouden met bestaande natuur- en recreatiewaarden en het minimaliseren van aantasting van het NNN. Afhankelijk van de gekozen aanpak zal natuur gecompenseerd moeten worden in lijn met de wettelijke kaders die daarvoor gelden. Hiervoor zal eerst naar mogelijkheden op de aangewezen locatie voor het grootschalige munitiecomplex worden gekeken, met multifunctioneel gebruik van ruimte als doel. Defensie zal daarnaast in gesprek gaan met de provincie, gemeente en Staatsbosbeheer om te verkennen hoe natuurcompensatie invulling kan geven aan de ambitiekaart voor natuur in de regionale gebiedsvisie.”

Dit staat in het NPRD over de aansluiting op de A28 en de ongelijkvloerse spoorwegovergang:
"Een veilige, robuuste en rechtstreekse aansluiting op het hoofdwegennet (A28) en een veilige spoorwegovergang is nodig voor de omgeving, voor het verbeteren van de omgevingsveiligheid en voor de beleving daarvan. Hierdoor kunnen de kernen van gemeente Staphorst in de toekomst meer dan nu worden ontzien van militair munitietransport en overige zwaar transport. Defensie, provincie en de gemeente gaan een gezamenlijke inspanningsverplichting aan om dit in het vervolgtraject verder uit te werken."

“Een veilige, robuuste en rechtstreekse aansluiting op het hoofdwegennet (A28) en een veilige spoorwegovergang is nodig voor de omgeving, voor het verbeteren van de omgevingsveiligheid en voor de beleving daarvan. Hierdoor kunnen de kernen van de gemeente Staphorst in de toekomst meer dan nu worden ontzien van militair munitietransport en overige zwaar transport. Om dit te bereiken is het Staphorster bod het uitgangspunt voor de realisatie van de grootschalige munitieopslag. Defensie, provincie Overijssel en de gemeente Staphorst trekken hierin samen op en maken afspraken over programmatische aanpak. Defensie coördineert het proces rond het Staphorster bod en de realisatie van de nieuwe grootschalige munitieopslag, inclusief de hiervoor benodigde interdepartementale afstemming. Door deze rol op deze wijze op te pakken wordt invulling gegeven aan de motie van de leden Van Dijk, Boswijk en Heite. In hoofdstuk 10 wordt nader ingegaan op de infrastructuur gerelateerde opgaven die uit het NPRD volgen.”

Bekijk hier het NPRD. Op pagina 39 en 40, in paragraaf 8.2.2 staat bovenstaande informatie.

Op 23 september 2025 heeft de Tweede Kamer met een brede meerderheid een motie  aangenomen die de uitvoering van het hele Staphorster bod voor grootschalige munitieopslag steunt. In de motie vraagt de Tweede Kamer aan de regering om:

• het Staphorster bod te zien als een voorbeeldproject in het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD);
• afspraken te maken om het zogenoemde gebiedsproces als gebiedsopgave - onder verantwoordelijkheid van Defensie - zo snel mogelijk op te pakken met alle randvoorwaarden uit het Staphorster bod;
• parallel aan de start van het gebiedsproces te zorgen voor goede afspraken tussen ministeries voor de realisatie van het hele Staphorster bod.

Als gemeente zijn we blij en dankbaar dat ook de Tweede Kamerleden het belang en voorbeeld van het Staphorster bod inzien. In het Staphorster bod hebben we de belangen van bewoners zorgvuldig meegenomen. Net als randvoorwaarden op het vlak van natuur, recreatie, landbouw en een veilige infrastructuur, zoals de verplaatsing van op- en afritten aan de A28.
De aangenomen motie is een steun in de rug voor het maken van afspraken over uitvoering en financiering van het héle Staphorster bod.